Thị trường bao bì giấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn mất cân đối cung – cầu rõ rệt khi tốc độ tăng trưởng nhu cầu vượt xa khả năng mở rộng nguồn cung trong nước. Trong bối cảnh các quy định môi trường ngày càng được siết chặt khiến nhiều cơ sở sản xuất phải thu hẹp hoặc dừng hoạt động, nguồn cung giấy bao bì được dự báo tiếp tục thiếu hụt trong những năm tới, qua đó duy trì mặt bằng giá bán ở mức cao.

Theo thống kê của Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), trong 7 tháng đầu năm 2026, năng lực sản xuất giấy bao bì trong nước giảm 8% so với cùng kỳ, từ 3,96 triệu tấn xuống còn 3,63 triệu tấn. Ngược lại, nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng 7%, từ 3,96 triệu tấn lên 4,23 triệu tấn. Sự chênh lệch giữa sản xuất và tiêu dùng ngày càng lớn đang tạo áp lực thiếu hụt nguồn cung trên thị trường nội địa.

Riêng trong tháng 7/2026, tổng sản lượng giấy sản xuất đạt 693 nghìn tấn, tăng 1,9% so với tháng trước. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh hơn, đạt 843 nghìn tấn, tăng 4,4% so với tháng trước. Trong đó, giấy bao bì tiếp tục là phân khúc tăng trưởng chủ đạo với sản lượng tiêu thụ đạt 681,5 nghìn tấn, tăng 6,1% so với tháng trước. Ở chiều cung ứng, sản lượng sản xuất giấy bao bì chỉ tăng nhẹ 1,5%, trong khi xuất khẩu tăng mạnh 17,2%, đạt 85,3 nghìn tấn. Đồng thời, nhập khẩu giấy làm bao bì tăng 30,6%, đạt 190 nghìn tấn, cho thấy nhu cầu trong nước đang vượt quá khả năng đáp ứng của các nhà sản xuất nội địa.

Nguồn cung bị thu hẹp sau làn sóng đóng cửa các cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh bất chấp công suất mới bổ sung trong nửa cuối năm 2026

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến nguồn cung giấy bao bì suy giảm là việc nhiều cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh phải dừng hoạt động từ cuối năm 2024 nhằm đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về bảo vệ môi trường.

Tại các làng nghề sản xuất giấy, toàn bộ 228/228 cơ sở đã ngừng hoạt động. Trong khi đó, tại cụm công nghiệp Phong Khê 1 và Phong Khê 2, có 135/137 cơ sở bị đóng cửa. Riêng tại cụm công nghiệp Phú Lâm, 20/25 cơ sở đã dừng sản xuất.

Hiện còn 5 cơ sở tại Phú Lâm đang trong giai đoạn vận hành thử nghiệm kéo dài 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 10/2026). Các doanh nghiệp này chỉ có thể tiếp tục hoạt động nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về môi trường và sử dụng đất. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp được cấp phép duy trì sản xuất, các cơ sở này vẫn phải tuân thủ lộ trình chấm dứt hoạt động bắt buộc vào năm 2029.

Việc đóng cửa hàng loạt các cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh đã tạo ra khoảng trống đáng kể về nguồn cung, đặc biệt trong phân khúc giấy bao bì tái chế – vốn đóng vai trò quan trọng đối với ngành sản xuất thùng carton và bao bì công nghiệp.

Trong nửa cuối năm 2026, thị trường dự kiến sẽ được bổ sung thêm một phần nguồn cung từ các dự án mới. Tuy nhiên, mức tăng công suất này được đánh giá vẫn chưa đủ để cân bằng cung – cầu trong nước.

Cụ thể, nguồn cung bổ sung dự kiến bao gồm khoảng 100.000 – 150.000 tấn/năm từ 5 nhà máy đang vận hành thử nghiệm tại Phú Lâm, cùng khoảng 800.000 tấn/năm từ các dự án mới dự kiến đi vào hoạt động trong nửa cuối năm 2026.

Các dự án lớn gồm:

• HHP (Hoàng Hà Phú Yên): công suất 100.000 tấn/năm, dự kiến vận hành trong quý III/2026.

• GDT Nam Định: công suất 300.000 tấn/năm, dự kiến vận hành từ quý IV/2026.

• Miza Nghi Sơn giai đoạn 2 – MP5: công suất 100.000 tấn/năm, dự kiến vận hành từ quý III/2026.

• Chengloong Bình Dương: công suất 300.000 tấn/năm, dự kiến vận hành từ quý IV/2026.

Tính đến giữa tháng 8/2026, một số nhà máy giấy tại khu vực phía Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho các dự án dự kiến vận hành cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Trong khi đó, các nhà máy tại khu vực Phú Lâm đã bắt đầu đi vào hoạt động.

Nhu cầu tăng mạnh nhờ xu hướng thay thế bao bì nhựa

Trong khi nguồn cung bị hạn chế, nhu cầu sử dụng bao bì giấy tiếp tục tăng nhờ xu hướng chuyển dịch từ bao bì nhựa sang các sản phẩm thân thiện hơn với môi trường.

Đặc biệt, chi phí bao bì nhựa đã tăng mạnh 30-40% so với cùng kỳ trong quý II/2026, khiến nhiều doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tìm kiếm các giải pháp thay thế nhằm tối ưu chi phí.

Bên cạnh yếu tố giá thành, xu hướng tiêu dùng xanh cũng đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu bao bì giấy. Theo VPPA, tỷ lệ người tiêu dùng tại Đông Nam Á sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho các sản phẩm bao bì thân thiện với môi trường hiện đạt khoảng 40-50%.

Mặc dù mức này vẫn thấp hơn so với các thị trường phát triển như Hàn Quốc và Nhật Bản, nơi tỷ lệ sẵn sàng chi trả đạt 60-70%, nhưng khoảng cách này cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành bao bì giấy tại khu vực Đông Nam Á vẫn còn rất lớn.

Giá giấy bao bì tiếp tục được hỗ trợ bởi yếu tố cung – cầu

Triển vọng giá giấy bao bì và thùng carton được đánh giá tích cực khi thị trường tiếp tục đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong ít nhất 3 năm tới.

Việc Chính phủ tăng cường thực thi các quy định về môi trường đã tác động trực tiếp đến năng lực sản xuất của ngành, khiến giá giấy tăng mạnh từ quý II/2025 đến nay. Trong bối cảnh nguồn cung chưa thể phục hồi hoàn toàn, mặt bằng giá được kỳ vọng tiếp tục duy trì xu hướng tích cực.

Trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp giấy lớn của Trung Quốc như Nine Dragons Paper, Shanying Paper cùng một số nhà sản xuất lớn khác đã công bố kế hoạch tăng giá bán vào cuối tháng 8/2026. Đây là lần điều chỉnh giá thứ hai chỉ trong cùng một tháng.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp giấy Trung Quốc cũng thông báo kế hoạch bảo trì nhà máy trong giai đoạn từ tháng 8 đến đầu tháng 10/2026. Việc tạm ngừng hoạt động kéo dài trong thời điểm nhu cầu tiêu thụ cao, đặc biệt trước các kỳ nghỉ lễ như Trung thu và Quốc khánh, được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ giá giấy trên thị trường khu vực.

Giá bán tăng giúp bù đắp áp lực từ chi phí giấy phế liệu OCC

Đà tăng của giá giấy thành phẩm hiện đang giúp các nhà sản xuất giảm bớt áp lực từ chi phí nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là giấy phế liệu OCC (Old Corrugated Containers) – nguyên liệu quan trọng trong sản xuất giấy bao bì tái chế.

Hiện OCC chiếm khoảng 50-60% tổng chi phí sản xuất giấy bao bì tại Việt Nam. Trong đó, nguồn OCC nội địa chiếm khoảng 52% tổng lượng tiêu thụ, phần còn lại được nhập khẩu chủ yếu từ Mỹ, Nhật Bản và châu Âu.

Trên thị trường quốc tế, nguồn cung OCC từ EU và Bắc Mỹ hiện chiếm khoảng 70% tổng lượng xuất khẩu OCC toàn cầu. Tuy nhiên, nguồn cung này đang chịu áp lực do nhu cầu tiêu thụ nội địa tăng, cùng với chi phí thu gom và xử lý ngày càng cao do các yêu cầu về tiêu chuẩn ESG.

Sau giai đoạn điều chỉnh trong tháng trước, giá xuất khẩu OCC từ Mỹ và Nhật Bản đã tăng trở lại trong tháng 8/2026 và được dự báo tiếp tục duy trì xu hướng tăng khi nguồn cung toàn cầu ngày càng thắt chặt.

Ngoài yếu tố cung – cầu, hoạt động xuất khẩu OCC từ EU cũng chịu ảnh hưởng bởi các thay đổi chính sách quan trọng:

• Quy định về Bao bì và Chất thải Bao bì (PPWR): thúc đẩy việc hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần, qua đó gia tăng nhu cầu đối với bao bì giấy trong giai đoạn 2026-2029.

• Quy định về vận chuyển chất thải: yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn việc xuất khẩu OCC sang các quốc gia ngoài OECD nếu không có hệ thống kiểm toán môi trường độc lập, dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/5/2027.

Trong khi đó, nhu cầu nhập khẩu OCC toàn cầu dự kiến tiếp tục duy trì ở mức cao, đặc biệt tại Đông Nam Á – khu vực chiếm khoảng 35% tổng lượng nhập khẩu OCC toàn cầu năm 2025.

Gia tăng sử dụng OCC nội địa giúp giảm phụ thuộc nguồn nhập khẩu

Trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu, các doanh nghiệp giấy Việt Nam đang đẩy mạnh sử dụng OCC thu gom trong nước nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và hạn chế rủi ro biến động giá.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết phản ánh quan điểm và đánh giá cá nhân của tác giả tại thời điểm thực hiện, được xây dựng từ các nguồn thông tin được cho là đáng tin cậy nhằm mục đích cập nhật thông tin doanh nghiệp và tham khảo. Nội dung không phải là khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ bất kỳ chứng khoán nào và không thay thế cho lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá, cân nhắc các yếu tố rủi ro và chịu trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư của mình. Nhà đầu tư quan tâm đến chuyên sâu hơn về hoạt động của các doanh nghiệp trong ngành Giấy bao bì, vui lòng liên hệ trực tiếp với tác giả để được hỗ trợ.

Phương Nghi Smart Stock